Kitty - Nederland

Biest en Broeder

Niet ver van de Drie Schermer Molens

In de lente, als de koeien kalverden, was het weer pannenkoekentijd en vroegen wij biest aan de boer. Met een tas vol lege jeneverflessen fietsten wij naar de boerderij.

Biest is de eerste melk van een koe die gekalfd heeft en zit barstenvol voedingstoffen die het pasgeboren kalf voor de rest van zijn leven sterk en gezond maken.

Biest kostte niks omdat het niet bij de melk die de boer aan de melkfabriek leverde kon worden toegevoegd omdat de rest van de melk dan zou bederven.

Mijn moeder was blij als een koe zondag had gekalfd, want dan konden wij maandag biest halen. Maandag was wasdag, zij moest bergen wasgoed wassen dus als de boer biest had kon zij broeder bereiden die zij in een zak van linnen of stevige katoen in een pan kokend water op het fornuis kookte. Als wij van school terug kwamen en het ritmische kletteren van het schoteltje op de bodem van de pan hoorden, wisten wij wat er op het menu stond! Het schoteltje voorkwam aanbranden. Het duurde 2 tot 3 uur eer de broeder klaar was. De gevulde zak uit het water vissen was een hele hete aangelegenheid..

De hete broeder plopte als het ware uit de zak op een schaal. In oma's oude groene steelpannetje smolten we stroop en boter. Aan tafel verdeelde moeder de broeder over de borden. Vervolgens gaf ze met een juslepel deze warme lekkernij.

Als wij broeder over hadden werd deze de volgende dag in een beetje boter gebakken en 's middags of 's avonds met witte suiker gegeten. Het was een gezellig gebeuren in de warme keuken.

Tot mijn 18de jaar heb ik pannenkoeken gegeten die uitsluitend van biest waren gemaakt. Met zijn zevenen, vaak nog een buurkind er bij, zaten we dan aan tafel; de pot stijve stroop in het midden naast de stapel goudgele pannenkoeken. Met ons mes namen we een lik stroop uit de pot en schreven vervolgens onze naam ermee op de pannenkoek.

Zondags gingen we lopend naar opa en oma; wel twee kilometer! Elke jaar, in de lente, kreeg ik een biggetje en lammetje van opa die voor mijn gevoel altijd van mij waren, maar waar opa voor zorgde. In mijn herinnering voel ik nog de harde krullen van het lammetje die ik van hem in de armen gedrukt kreeg, het was zo warm als mijn arm. Zondags ging opa een uur eerder melken zodat we een beker lauwwarme melk, zo van de koe, nog konden drinken. Het verwarmende gevoel en de liefde van opa, vergezelde ons tot wij thuisgekomen waren en in slaap vielen. Ons buikje was immers vol en warm!

 

Recept: Biestpannekoek

250 g bloem
biest (bestellen bij de boer)
roomboter
stroop

Leeg de pak bloem in een kom. Maak een kuiltje en giet hierin biest. Blijf roeren en gieten totdat het mengel yoghurt dikte heeft. Flink doorroeren. Smelt ondertussen de helft van een pakje roomboter en giet dat door het beslag.

In een koekenpan wordt telkens een soeplepel beslag gegoten. Er hoeft geen boter in de pan want dat zit al door het beslag. Pannenkoek keren als de bovenkant droog is. Pannenkoeken eten met stroop.

---

Recept: Broeder

250 g bloem
biest (bestellen bij de boer)
een pan kokend water
roomboter en stroop

Leeg de pak bloem in een kom. Maak een kuiltje en giet hierin biest. Blijf roeren en gieten totdat het mengsel de dikte van kwark heeft. (Dus dikker dan pannenkoeken beslag!) Flink doorroeren. Giet het in een katoenen zak (bijvoorbeeld gemaakt van theedoeken) en knoop de zak aan de bovenkant goed dicht. Ondertussen staat een pan met water op. Onder in pan ligt een schoteltje met de goede kant naar boven (dit om te voorkomen dat de zak op de bodem van de pan verbrandt). Leg de zak in het kokende water. Afhankelijk van de grootte van de broeder moet dit zo'n anderhalf tot twee uur koken. Een broeder eet je met boter en stroop.